اصول و مفاهیم پایه GIS (بخش دوم)

وظایف اصلی یک سیستم اطلاعات جغرافیایی:

یک سیستم اطلاعات جغرافیایی ( GIS)، اصولاً پنج فعالیت اصلی زیر را شامل می‌شود‌:

·     ورود اطلاعات

·     دستکاری و ویرایش اطلاعات

·     مدیریت اطلاعات

·     پرسش و پاسخ و تجربه و تحلیل اطلاعات

·     نمایش اطلاعات

زیرسیستم های GIS:

۱- زیر سیستم دریافت و وارد کردن اطلاعات(Data entry): سخت افزارها و نرم افزارهای مختلف برای وارد کردن اطلاعات از دنیای واقعی به سیستم اطلاعات جغرافیایی  بکار میروند شامل دیجیتایزر و اسکنر

۲- زیر سیستم ذخیره سازی و سازمان دهی داده ها(Database Management System) یا (DBMS): سازمان دهی و مدیریت داده هایی که به هر طریق وارد سیستم شده اند.

۳- زیر سیستم تجزیه و تحلیل اطلاعات (Data manipulation and analysis): با توجه به هدف و تصمیم گیری برای برنامه ریزی داده های سازمان دهی شده را مورد تجزیه و تحلیل های مختلف مکانی و توصیفی قرار داده و اطلاعات جدیدی کسب و استخراج می نمائیم.

۴- زیر سیستم خروجی و ارائه نتایج(Data output): این زیر سیستم ها به ما امکان نمایش اطلاعات وارد شده و اطلاعات پردازش و کسب شده در قالب فرمتهای مختلفی می دهد همانند مانیتور، پلاتر، پرینتر و نمایش گر های رقومی

منابع تولید کننده اطلاعات مورد نیاز یک سیستم GIS :

  • تصاویر ماهواره ای و تکنیکهای سنجش از دور
  • عکسهای هوایی و تکنیکهای فتوگرامتری
  • نقشه برداری کلاسیک
  • سیستم تعیین موقعیت جهانی (GPS)
  • اسناد، مدارک و نقشه های موجود

دستکاری اطلاعات:

  • استفاده از انواع داده و اطلاعات مورد نیاز یک پروژه خاص GIS ، نیازمند تبدیل و دستکاری آن اطلاعات به منظور قابل استفاده نمودن آنهادر سیستم می باشد.
  • به عنوان مثال، اطلاعات جغرافیایی در استانداردهای مختلف وجود دارند و به منظور استفاده از آنها درGIS می بایست اطلاعات فوق قبل از یکپارچه سازی در محیط نرم افزار GIS، به یک استاندارد واحد، تبدیل شوند.

مدیریت اطلاعات:

  • برای پروژه های کوچک GIS، امکان ذخیره سازی و مدیریت اطلاعات جغرافیایی در قالب فایلها و اطلاعات ساده وجود دارد. ولیکن هنگامیکه حجم اطلاعات زیاد باشد و همچنین تعداد کاربران سیستم از یک تعداد محدود فراتر می‌رود، بهترین روش برای مدیریت اطلاعات، استفاده از سیستم مدیریت پایگاه داده (Database Management System) می باشد.
  • DBMS به منظور ذخیره سازی، سازماندهی و مدیریت اطلاعات جغرافیایی در GIS مورد استفاده  قرار می گیرد.
  • مدلهای پایگاه داده مختلفی از قبیل؛ سسله مراتبی، شبکه ای، رابطه ای، شئ‌گرا و …، وجود دارد که از این میان، مدلهای داده رابطه ای (Relational) و شئ گرا (Object Oriented) به صورت وسیع در نرم افزارهای GIS مورد استفاده قرار می گیرند.

کیفیت داده ها:

  • کیفیت تابعی است از صحت(accuracy)، دقت(precision) و نامعلومی(uncertainity).
  • صحت یعنی نزدیکی به واقعیت
  • دقت یعنی دقیق بودن از نظر مشخصه های اندازه گیری که عبارتست از توانایی کسب نتایج یکسان در اندازه گیری های مکرر و
  • نامفهومی یعنی نامشخص بودن داده از نظر مکانی، توصیفی و زمانی

صحت داده ها:

۱- صحت هندسی داده ها شامل:

صحت شکل هندسی، صحت موقعیت بر روی نقشه در مقایسه با موقعیت در روی زمین.

صحت مکانی داده ها بسته به روش کسب، بزرگی منطقه و نوع داده متفاوت است.

۲- صحت موضوعی داده ها برمی گردد به کیفیت موضوعی و توصیفی داده ها.

کیفیت داده ها (همسانی و کامل بودن):

  • همسانی و کامل بودن عبارتند از :

۱) در دسترس بودن داده مورد نیاز برای کل منطقه

۲) برخورداری از ویژگی های همسان نظیر صحت مکانی و توصیفی، سن(زمان داده)، قدرت تفکیک، مقیاس و…

کیفیت داده ها (اعتبار و تناسب):

  • داده های یک پایگاه داده جغرافیایی بایستی دارای اعتبار مناسب و یکسان باشند.
  • داده ها ازنظر منبع تامین و تعمیم میبایست مشخص گردند.

اطلاعات در باره داده ها meta data:

  • داده در مورد داده یا داده اضافی.
  • کلیه اطلاعات تشریحی در خصوص تاریخ، منبع، تصویر نقشه، مقیاس، اندازه تفکیک، صحت، فرمت، ساختار داده، نحوه دسترسی به داده را گویند.
  • متادیتا بعنوان مکمل اندکس داده ها.
  • در مورد مجموعه داده های بزرگ نقش تعیین کننده دارد.

انواع داده:

  • داده های جدولی: آماربرداری ها، مشاهدات صحرایی، اطلاعات تاریخی، داده های هواشناسی، و غیره
  • داده های گرافیکی: نقشه های آنالوگ مانند نقشه های توپوگرافی و نقشه های مرز سیاسی، نقشه های موضوعی
  • داده های تصویری: داده های سنجش از دوری شامل اطلاعات ماهواره ها، عکس های هوایی و داده های راداری

داده هایی که در یک محیط GIS وارد شوند:

  • داده های مکانی (spatial data): داده های مکانی موقعیت جغرافیایی عوارض را نشان میدهند. به سه دسته نقطه ای (POINT)، خط (LINE یا SEGMENT) و سطح (POLYGON) تقسیم یندی میشنوند.
  • داده های غیر مکانی(non spatial data) یا توصیفی (attribte): که مشخصات توصیفی داده های مکانی را بیان مینمایند.

انواع دادههای توصیفی:

  • توصیفی فضایی(طول، شکل، مساحت)
  • زمانی(سن و زمان جمع‌آوری داده‌ها)
  • موضوعی (ویژگی عوارض )

ساختار و نمایش داده های مکانی در GIS :

  • جهت نمایش داده های مکانی در GIS  از دو  ساختار برداری و رستری یا شطرنجی استفاده میشود .
  • در ساختار برداری هر پدیده ای که در جهان طبیعی وجود داردبا مقیاسی  کوچکتر و به وسیله نقطه ، خط و پلیگون  نمایش داده میشود.
  • در ساختار رستری ، شکل پدیده ها و عوارض بصورت صفحات شطرنجی  در آمده و موقعیت عوارض بوسیله موقعیت سطر و ستونی که در آن قرار میگیرد، مشخص می گردد

 

شما ممکن است این را هم بپسندید