اصول و مفاهیم پایه GIS (بخش اول)

GIS چیست؟

  • GIS سیستمی است که باعث سرعت بخشیدن به پردازش داده ها و اطلاعات جغرافیایی شده و به کمک آن می توان آنالیز، تغییر، ضبط و مشاهده اطلاعات را انجام داد.
  • GIS مجموعه ای از نرم افزارها و سخت افزارها، داده ها، متخصصین و مدلها جهت اخذ، ذخیره سازی، بازیابی، پردازش و نمایش داده های مرجع شده مکانی جهت تصمیم گیری برای حل یک مشکل میباشد.
  • استفاده از این سیستم روز به روز در حال گسترش بوده و لازم است که این فناوری درکشور ما نیز در همه زمینه های مرتبط بخصوص منابع طبیعی و جنگل رشد مناسب داشته باشد.
  • What is GIS ?
  • روشی برای مشاهده، جابجایی ، تجزیه و تحلیل و نمایش داده های مکانی و فضایی
  • (A method to visualize, manipulate, analyze, and display spatial data)
  • اتصال داده های پایه به نقشه ها
  • سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) یک سیستم کامپیوتر مبنا می باشد که به عنوان یک مجموعه متشکل از سخت افزار، نرم افزار، اطلاعات جغرافیایی، نیروی انسانی و مدلهای پردازش داده، به منظور تولید، ذخیره سازی، نمایش، بازاریابی، پردازش، بهنگام رسانی و… اطلاعات جغرافیایی مربوط به عوارض و پدیده های مختلف، مورد استفاده قرارمی گیرد.
  • به عبارت دیگر، GIS یک سیستم حامی تصمیم گیری است که به صورت وسیع در زمینه بهینه سازی فعالیتها و فرآیندهای مختلف، مورد استفاده قرار می گیرد.

ویژگیهای یک سیستم اطلاعات جغرافیایی:

  • GIS به سادگی یک سیستم کامپیوتری صرفاً برای تولید نقشه نیست گرچه قادر به تولید انواع نقشه ها در مقیاس های مختلف و در سیستم های تصویر متفاوت و با رنگهای متنوع می باشد.
  • GIS یک ابزار تحلیلی اطلاعات فضائی است. مهمترین ویژگی این سیستم اینست که امکان شناسائی روابط فضائی میان عوارض مختلف روی نقشه را فراهم می سازد.
  • GIS صرفاً وسیله ای برای ذخیره و نگهداری نقشه نیست (ثبت اسناد نقشه ای)، بلکه ابزاری است که برای اهداف خاصی، اطلاعات را نیز ذخیره می سازد.
  • GIS اطلاعات مکان دار فضائی را با اطلاعات جغرافیائی یک پدیده خاص روی نقشه مرتبط می سازد. اطلاعات به شکل عوارض جغرافیائی در کامپیوتر ذخیره می شود.مثلاً شبکه راهها بایک سری خطوط روی نقشه مشخص می گردد که به تنهائی اطلاعات چندانی راجع به جاده ارائه نمی کند. برای دستیابی به اطلاعات مربوط به جاده ها مانند عرض جاده، نوع جاده، طول جاده، سال احداث و غیره بایستی به پایگاه اطلاعاتی مربوطه مراجعه نمود و سپس با تلفیقی از این دو نوع اطلاعات، نقشه جدیدی با اطلاعات بیشتر تولید نمود.
  • به عبارت ساده، یک GIS صرفاً نقشه با عکس ها را نگهداری نمی کند، بلکه یک پایگاه اطلاعاتی با توجه به کلیه اصول و معیارهای فنی و علمی آن ایجاد می نماید. مفهوم پایگاه اطلاعاتی در یک GIS بسیار مهم است و آن را از یک سیستم ساده یا کامپیوتری نقشه کشی متفاوت می سازد. در GIS سیستم مدیریت اطلاعات نیز به صورت جزء پیوسته آن در آمده است.

توانایی های سیستم جغرافیایی چیست؟

هر سیستم جغرافیایی به سوالات پایه زیر باید جواب بدهد

  • پدیدهA در کجا قرار دارد؟
  • پدیده A در رابطه با مکان B در کجا قرار دارد؟
  • چند پدیده از نوع A در فاصلهD ازمکانB قرار دارد؟
  • بزرگی مکان A وB چقدر است؟
  • پدیدهA چه مشخصاتی دارد (اطلاعات توصیفی)؟
  • چه پدیده هایی با مشخصات توصیفی معین در نزدیکی پدیده A قرار دارند؟

قابلیت های GIS :

  • سیستم اطلاعات جغرافیایی ابزاری نیرومند و قدرتمند برای کار با داده های مکانی و توصیفی با حجم بسیار بالا می باشد.
  • به دلیل قابل اجراء بودن و استفاده از رایانه، عملیات های مورد هدف، دارای دقت، سرعت بالاتر و از هزینه کمتری برخوردار هستند.
  • امکان ورود داده ها از منابع مختلف، تصحیح، مدیریت و به روز رسانی داده ها از توانایی های این سیستم می باشد.
  • امکان نگهداری و بازیابی حجم عظیمی از داده ها با سرعت زیاد و هزینه کم با استفاده از قابلیت های کامپیوتری درGIS وجود دارد.
  • متخصصین و برنامه ریزان امکان دستیابی به اطلاعات در وسعت زیاد و تلفیق آنها با یکدیگر در حداقل زمان را دارا میباشند.

امکان انجام آنالیزهای پیچیده با مجموعه داده های مکانی (spatial) و غیر مکانی (non-spatial) بصورت توام، مهمترین قابلیت سیستم های اطلاعات جغرافیایی می باشد که آنرا از دیگر سیستم های گرافیکی کامپیوتری مجزا می کند

 

برخی کاربردهای GIS :

  • ۱- تهیه نقشه های کاربری اراضی و ارزیابی مالیات
  • ۲- مدیریت شبکه های انتقال آب و فاضلاب
  • ۳- کاربرد در مدیریت انتظامی و پلیس
  • ۴- تحلیل برنامه های مقابله با بلایای طبیعی و مدیریت بحران
  • ۵- حمل و نقل و ترافیک
  • ۶- مکان یابی محل های مناسب احداث آنتن های تلفن همراه
  • ۷- مکان یابی مسیرهای خطوط انتقال نفت و گاز و خطوط انتقال نیرو
  • ۸- مدل سازی خطوط انتقال برق برای حداقل سازی افت نیرو در شبکه
  • ۹- کاربرد در حوزه های متنوع ارزیابی و مدیریت محیط زیست
  • ۱۰- کاربرد موثر در هواشناسی و کشاورزی
  • ۱۱- مکان یابی مراکز تجاری با حداکثر سود و ملاحظات قانونی و زیست محیطی
  • ۱۲- کاربرد در مهندسی منابع طبیعی
  • ۱۳- کاربرد در زمین شناسی و ژئومورفولوژی
  • ۱۴- کاربرد در مدیریت و برنامه ریزی کلان شهری
  • ۱۵- کاربرد در مهندسی و طراحی و علوم محیط زیست
  • ۱۶- کاربردهای نظامی و صنعتی

محاسن و معایب GIS :

  • محاسن:
  • فشرده بودن اطلاعات به لحاظ حجم
  • هزینه پایین در واحد کار یا سطح
  • قابلیت تکرار
  • امکانات خوبی برای تغییر و دستکاری داده ها
  • امکان ترکیب اطلاعات توصیفی و مکانی
  • امکان تجزیه و تحلیل فرضیه ها و مدل های مختلف
  • امکان ارائه اطلاعات توصیفی
  • امکان انجام پردازش های دقیق و پیچیده مورد نیاز طرح های چند منظوره
  • معایب:
  • بالا بودن سرمایه گذاری اولیه
  • هزینه بالای نگهداری سیستم
  • مشکلاتی در حفاظت داده ها

 

:GIS مؤلفه های

:وظایف اصلی یک سیستم اطلاعات جغرافیایی

یک سیستم اطلاعات جغرافیایی ( GIS)، اصولاً پنج فعالیت اصلی زیر را شامل می‌شود‌:

  •  ورود اطلاعات
  •   دستکاری و ویرایش اطلاعات
  •   مدیریت اطلاعات
  •    پرسش و پاسخ و تجربه و تحلیل اطلاعات
  •   نمایش اطلاعات

ادامه دارد………..

شما ممکن است این را هم بپسندید